Laagdrempelige steunpunten en peersupport

Laagdrempelige steunpunten zoals zelfregie en herstelorganisaties zijn fysieke locaties waar inwoners terecht kunnen voor ontmoeting, ondersteuning en persoonlijke ontwikkeling. In laagdrempelige steunpunten wordt veel gebruik gemaakt van peersupport. Peersupport is gelijkwaardig contact tussen mensen met ontwrichtende ervaringen die bij elkaar steun, (h)erkenning, hoop en empowerment vinden. Die mensen worden dan ook wel peers genoemd.

Het aanbod binnen laagdrempelige steunpunten wordt vormgegeven via peersupport. Hiermee staat ervaringskennis aan de basis van de uitvoering. Peersupport bestaat ook zelfstandig buiten laagdrempelige steunpunten om.

Laagdrempelige steunpunten zijn bedoeld voor mensen die willen leren omgaan met ontwrichting en die de regie over hun leven (weer) willen oppakken. De steunpunten worden geleid door ervaringsdeskundigen en bieden ruimte voor ontmoeting, training, gesprekken en gezamenlijke activiteiten.

Laagdrempelige steunpunten en peersupport bieden ruimte aan iedereen om zichzelf te zijn en dragen bij aan een inclusieve samenleving waarin ervaringskennis wordt erkend als waardevolle bron.

Werkwijze peersupport en laagdrempelige steunpunten

Peersupport is georganiseerd vanuit gelijkwaardigheid. Peersupport bestaat in meerdere vormen, zoals bijvoorbeeld zelfhulp en lotgenotencontact, herstelgerichte trainingen gegeven door peers en buddycontact.

Kernwaarden die laagdrempelige steunpunten en peersupport gemeen hebben, zijn wederkerigheid en gelijkwaardigheid.

De laagdrempelige steunpunten bieden een veilige plek waar bezoekers welkom zijn en zichzelf kunnen zijn. Vanuit die basis gaan mensen vaak aan de slag met iets dat voor hen belangrijk is, zoals zingeving, daginvulling of andere zaken. De wederkerigheid komt tot uiting doordat iedereen – bezoeker, medewerker of vrijwilliger – iets te halen én te brengen heeft. Dit leidt tot co-creatie en gezamenlijk eigenaarschap van het programma-aanbod. Door het samen bedenken en organiseren ontstaat een divers en zich steeds verder ontwikkelend aanbod van activiteiten waarbij mensen elkaar kunnen ontmoeten en zichzelf kunnen ontwikkelen. Het aanwezige aanbod is vraaggericht en sluit aan op de behoeften van de deelnemers. Daarmee ontwikkelen mensen binnen een laagdrempelig steunpunt ervaringskennis. Vaak kan men binnen een laagdrempelig steunpunt ervaringsdeskundigheid ontwikkelen.

Tien kenmerken van laagdrempelige steunpunten

De IZA-werkgroep beschreef in tien kernkenmerken de essentie van een laagdrempelig steunpunt. Deze omvatten inclusiviteit, elkaar als mens zien, focus op herstel, gezamenlijk eigenaarschap, ondersteuning vanuit behoeften, methodische zelfhulp op basis van co-creatie, wederkerigheid en gelijkwaardigheid, collectieve ervaringskennis samen, ervaringsdeskundigheid en samenwerking met ketenpartners (Valente, 2023). De tien kenmerken zijn in dit document uitgewerkt: Handvatten Netwerk Laagdrempelige Steunpunten.   

Samenwerking met zorg en welzijn

Laagdrempelige steunpunten leveren geen formele zorg. Wanneer er zaken nodig zijn voor bezoekers/deelnemers, die niet door het laagdrempelige steunpunt wordt geboden, kunnen zij worden doorverwezen naar passende zorg of ondersteuning.  

Kennis over organisatiezaken rondom laagdrempelige steunpunten

Voor meer praktische informatie over laagdrempelige steunpunten, zie de kennisbank van de Nederlandse Vereniging voor Zelfregie en Herstel (NVZH).

Bronnen:

• Valente. (2023). Handvatten Netwerk Laagdrempelige Steunpunten.
• Enik Recovery College. (2022). Wegen voor omgaan met trauma-pijn. Wegen voor omgaan met traumapijn: ervaringen met peer support en therapie  
• Movisie. (2021). Peer-support: doen door te laten  
• Movisie (2024). Hoe kunnen gemeenten beter gebruik maken van peer-support?
• Blauwe Paard (2022). Peersupport en het overbruggen van de kloof met de samenleving